Hvað er beinþynning?
Þegar breytingaskeiðið hefst minnkar framleiðsla líkamans á kvenhormóninu estrógeni. Niðurbrot í beinum verður hraðara og beinin veikjast smám saman. Af þeim sökum eykst hættan á beinbrotum. Algengustu beinbrot eru: · handleggsbrot (55 ára aldur) · samanfall í hrygg (65 ára aldur) · mjaðmabrot (75 ára aldur)
Beinþynning hrjáir þriðju hverja konu ( samkvæmt dönskum rannsóknum) í þeim hópi kvenna sem grípa ekki til fyrirbyggjandi aðgerða. Því er mikilvægt að taka í taumana og fyrirbyggja sjúkdóminn!
Fyrirbyggja má beinþynningu meðal annars með því að: · gæta þess að hreyfa sig nægilega alla ævi · gæta þess að líkaminn fái nægilegt kalk og D vítamín í fæðunni alla ævi · reykja ekki
Nokkrir helstu áhættuþættir beinþynningar. Rétt er að huga vel að eftirfarandi þáttum þegar þú, í samráði við lækninn þinn, metur hvort verið geti að aukin hætta á beinþynningu eigi við um þig: · beinþynning í ættinni (t.d. hjá móður) · lítil líkamsþyngd (< 45 kg) · hefur beinbrotnað áður · snemmkomið breytingaskeið (fyrir 45 ára aldur) · meðferð með Prednisólon eða skyldum lyfjum (í sex mánuði eða lengur) · sjúkdómar sem auka líkur á beinþynningu
Aðrir áhættuþættir: · hár aldur · mikil neysla tóbaks, kaffi eða áfengis · lítið magn kalks og D vítamíns í fæðu
Áhættupróf Ertu í hættu á að fá beinþynningu? Kannaðu beinheilsu þína. Taktu Millenium einnar mínútu áhættupróf fyrir beinþynningu!
1. Hafa foreldrar þínir, annað eða bæði, mjaðmarbrotnað við lítils háttar fall eða árekstur? Já Nei
2. Hefur þú beinbrotnað við lítils háttar fall eða árekstur? Já Nei
3. Hefur þú tekið inn corticosteriod töflur (prednisólon, cortisone, o.s.frv.) í meira en þrjá mánuði? Já Nei
4. Hefur hæð þín lækkað meira en um 3 sm? Já Nei
5. Neytir þú reglulega mikils áfengis? Já Nei
6. Reykir þú meira en 20 sígarettur á dag? Já Nei
7. Þjáist þú af langvarandi niðurgangi? Já Nei
Fyrir konur:
8. Hófust tíðahvörf hjá þér fyrir 45 ára aldur? Já Nei
9. Hafa tíðarblæðingar stöðvast í 12 mánuði eða lengur (af öðrum ástæðum en vegna þungunar)? Já Nei
Fyrir karla:
10. Hefur þú einhvern tíma þjáðst af getuleysi, minnkaðri kynhvöt, eða öðrum einkennum tengdum lágu magni af karlkynshormóni í blóði? Já Nei
Ef þú hefur svarað einhverri þessara spurninga játandi gætur þú átt á hættu á að fá beinþynningu. Við mælum með því að þú hafir sambandi við hjúkrunarfræðinga okkar hjá Lyfju eða lækni sem mun ráðleggja þér hvort það sé nauðsynlegt að skoða þig betur. Góðu fréttirnar eru þær að það er tiltölulega auðvelt að greina beinþynningu og að meðhöndla hana.
Hvað fæ ég í hendurnar að mælingu lokinni? Þú færð bækling, túlkun niðurstaðna og meðferð ef þörf krefur. Rannsóknin getur þó aðeins gefið þér vísbendingu um beinþynningu og niðurstöðurnar ber því að taka með fyrirvara. Ef niðurstöðurnar eru utan eðlilegra marka er mikilvægt fyrir þig að fara í nákvæmari mælingu hjá LSP/Háskólasjúkrahúsi í Fossvogi eða hjá Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri.
Beinþéttnimæling. Lyfja Lágmúla og Lyfja Smáratorgi bjóða upp á beinþéttnimælingu. Tekin er röntgenmynd af þremur fingurliðum í þeim tilgangi að meta hættuna á beinþynningu. Þessi rannsókn getur aðeins gefið vísbendingu um áhættuna og niðurstöðum ber því að taka með fyrirvara.
Niðurstöður beinþéttnimælingar á fingurliðum:
T stig meira en > -1,0 Mælingin sýnir að beinmagnið er meira en er að jafnaði hjá fólki í þínum aldursflokki. Mælingin sýnir augljóslega að kalkinnihaldið er mikið. Lítil hætta á beinþynningu.
T stig frá –1,0 –2,5 Mælingin sýnir að beinmagnið er lítið eitt minna en er að jafnaði hjá fólki í þínum aldursflokki. Það þarf ekki að hafa í för með sér hættu á beinþynningu, en útilokar hana þó heldur ekki. Eðlilegt væri að fara í frekari beinskönnun á hrygg og mjöðm (Dexa-skönnun). E.t.v. endurskoða mataræði og jafnvel athuga inntöku á kalki og D-vítamíni.
T stig minna en < -2,5 Mælingin sýnir að beinmagnið í fingurliðum er lítið. Aukin hætta er á beinþynningu. Mikilvægt að fara í frekari beinskönnun á hrygg og mjöðm (Dexa-skönnun). E.t.v. endurskoða mataræði og jafnvel athuga inntöku á kalki og D-vítamíni.