Almennt um vítamín

Vítamín

  • Almennt-um-vitamin

Vítamín eru skilgreind sem lífræn efni er líkaminn þarfnast í litlum mæli. Aðaluppsprettu vítamína er að finna í fæðunni.

Vítamín eru skilgreind sem lífræn efni er líkaminn þarfnast í litlum mæli. Þau getur þurft að fá úr umhverfinu eða fæðunni af því að vítamínin verða ekki til í líkamanum eða þá að myndun þeirra þar er ekki nægjanleg til að viðhalda heilsu manna. Aðaluppsprettu vítamína er að finna í fæðunni með einni undantekningu, D-vítamín verður til í mannslíkamanum fyrir tilstuðlan sólarljóss (útfjólublárra geisla).

Þessi skilgreining á vítamínum skilur þau frá lífsnauðsynlegum snefilefnum en snefilefni eru ólífræn næringarefni sem líkaminn verður að fá, í örlitlu magni þó.

Vítamín greinast líka frá öðrum lífsnauðsynlegum efnum sem heita amínósýrur og eru nokkurs konar byggingarefni próteina. Amínósýrur eru lífræn efni sem mannslíkaminn þarf á að halda og fær í miklu magni úr fæðu.

Vítamín eru ólík hvað varðar byggingu og virkni og eftir því er hægt að skipta þeim í tvo flokka:

  1. Vatnsleysanleg vítamín eru B- og C-vítamín. Þau staldra stutt við í líkamanum og því verður að neyta vítamínanna reglulega til að þau haldist þar við. Aðalhlutverk vatnsleysanlegra vítamína er það að vera hjálparefni fyrir ákveðin ensím, en ensím eru sérhæfð prótein sem stjórna efnahvörfum í líkamanum. Umfram magn vatnsleysanlegra vítamína skilst út úr líkamanum, t.d. með þvagi.
  2. Fituleysanleg vítamín eru A-, E-, D-, K-vítamín. Líkaminn getur geymt þessi vítamín í mjög miklu magni og þessi eiginleiki hans gerir það að verkum að vítamínin geta leitt til alvarlegra eitrana.

Anna Elín Kjartansdóttir, Valdís Beck og Þóra Jónsdóttir, lyfjafræðingar.